Επείγουσα Αντισύλληψη - Χάπι της «επόμενης μέρας»

Οι θέσεις του American College of Pediatricians

Από το «Αφήστε με να ζήσω!»

Το American College of Pediatricians (ACPeds), παρουσίασε τον Μάιο του 2025 τις επίσημες θέσεις του Κολεγίου για την χρήση των «χαπιών της επόμενης μέρας» από τις έφηβες κοπέλες. Το ACPeds εκφράζει τις επιφυλάξεις και τις αντιρρήσεις του σχετικά με την χρήση αυτών των ορμονικών σκευασμάτων και τις αιτιολογεί με βάση τις σχετικές επιστημονικές εργασίες.

Τί είναι η επείγουσα «αντισύλληψη» - (ΕΑ); ⁽¹⁾

Η επείγουσα «αντισύλληψη» αναφέρεται σε χημικές ουσίες, φάρμακα (συνήθως στα ορμονικά φάρμακα ulipristal ή levonorgestrel), ή συσκευές, που λαμβάνονται ή εισάγονται μετά την σεξουαλική επαφή και πριν την αναγνώριση μιας εγκυμοσύνης, με στόχο την πρόληψη μιας αναγνωρίσιμης εγκυμοσύνης. Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων (ACPeds) αντιτίθεται στην χρήση της λεγόμενης επείγουσας «αντισύλληψης» (ΕΑ) στις έφηβες ασθενείς για τους λόγους που συζητούνται παρακάτω.

Όλη η ανθρώπινη ζωή ξεκινά με την γονιμοποίηση και αξίζει προστασίας. Η ΕΑ δρα κυρίως παρεμβαίνοντας στην μεταφορά των σαλπίγγων και την εμφύτευση του εμβρύου στην μήτρα, με αποτέλεσμα τον άμεσο ή- μέσω έκτοπης κύησης- , τον καθυστερημένο θάνατο του εμβρύου.

Γιατί είναι προβληματική η επείγουσα «αντισύλληψη»;⁽¹⁾

Η αυξημένη χρήση της ΕΑ στην κοινωνία δεν έχει αποδειχθεί ότι μειώνει συνολικά τα ποσοστά εγκυμοσύνης ή έκτρωσης. Επιπλέον, υπάρχουν αρκετές ανεπιθύμητες και βλαπτικές συνέπειες. Μελέτες δείχνουν ότι το ποσοστό των σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων, ΣΜΝ αυξάνεται όταν η ΕΑ είναι πιο εύκολα διαθέσιμη. Οι λοιμώξεις συμβαδίζουν με την αύξηση των επικίνδυνων σεξουαλικών πρακτικών. Αυτό ενδεχομένως οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο θανάτου, καρκίνου και υπογονιμότητας.

Η χρήση της ΕΑ μπορεί να υπονομεύσει την αναγκαία φροντίδα των γονέων. Ο προμετωπιαίος φλοιός του εγκεφάλου, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την κρίση και την υπερνίκηση των καθαρά συναισθηματικών αποφάσεων, δεν ωριμάζει μέχρι τα μέσα της δεκαετίας των είκοσι. Οι έφηβοι χρειάζονται την καθοδήγηση των γονέων τους. Εάν οι γονείς δεν γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους είναι σεξουαλικά ενεργά, συμμετέχουν σε σεξουαλικές δραστηριότητες υψηλού κινδύνου ή λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν την ζωή τους, δεν μπορούν να τους δώσουν την καθοδήγηση που απαραίτητα χρειάζονται.

Με την εύκολη πρόσβαση στην ΕΑ, οι περιπτώσεις σεξουαλικής επίθεσης και εμπορίας γυναικών μπορεί να μείνουν κρυφές και να μην αποκαλυφθούν. Οι δράστες μπορεί να αποκτούν αυτά τα χάπια χωρίς περιορισμούς και να τα επιβάλουν στα σεξουαλικά τους θύματα. Τα θύματα που θα λάβουν την ΕΑ χωρίς συνταγή μπορεί να φοβούνται να ζητήσουν το κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο και την κλινική εξέταση για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα ή και σωματικές κακώσεις. Στις δύο περιπτώσεις, δεν προσφέρεται η κατάλληλη νομική προστασία και η απαραίτητη ψυχολογική φροντίδα μετά την κατάχρηση. Αυτό αφήνει το θύμα χωρίς φροντίδα και επιτρέπει στον δράστη να συνεχίσει να επιτίθεται και σε άλλα θύματα.

Η θέση του ACPeds

Για τους παραπάνω λόγους, το ACPeds είναι αντίθετο στην χρήση επείγουσας «αντισύλληψης» στις εφήβους, ενώ αντιτίθεται σθεναρά σε οποιονδήποτε νόμο ή κανονισμό απαιτεί από τους γιατρούς να συνταγογραφούν επείγουσα «αντισύλληψη» όταν αυτό παραβιάζει την συνείδησή τους.

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων, ACPeds, συνιστά αντί για την χορήγηση επείγουσας «αντισύλληψης», οι επαγγελματίες υγείας να ενθαρρύνουν την καλή επικοινωνία εφήβων-γονέων και να διδάσκουν στους εφήβους ασθενείς τα οφέλη της καθυστέρησης της σεξουαλικής δραστηριότητας μέχρι τον γάμο και πώς να αποφεύγουν την πρόωρη σεξουαλική δραστηριότητα.

Οι επιστημονικές εργασίες αποκαλύπτουν τις δράσεις της επείγουσας «αντισύλληψης.» ⁽²⁾

Ορισμένοι ιατρικοί οργανισμοί θεωρούν σωστή την εκ των προτέρων συνταγογράφηση της επείγουσας «αντισύλληψης» (ΕΑ) σε όλες τις εφήβους ασθενείς, για χρήση της σε περίπτωση που έχουν «μη προστατευμένη» σεξουαλική δραστηριότητα, ενώ συγχρόνως τις διαβεβαιώνουν ψευδώς ότι καμία από αυτές τις μεθόδους «δεν προκαλεί άμβλωση», υπονοώντας ψευδώς ότι δεν τερματίζει αθώες ανθρώπινες ζωές.

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων (ACPeds) είναι αντίθετο σε αυτές τις πρακτικές για τους ακόλουθους λόγους:

1. Το πρακτικό αποτέλεσμα της διαθεσιμότητας της ΕΑ χωρίς περιορισμούς είναι εις βάρος των εφήβων. Στην Αγγλία και την Ουαλία, τα ποσοστά των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ) μεταξύ των εφήβων αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό στις περιοχές με δωρεάν ΕΑ προς τις έφηβες σε σύγκριση με τις περιοχές χωρίς τέτοια φαρμακευτικά προγράμματα. Επιπλέον, όχι μόνο δεν υπήρξε μείωση στην συχνότητα εμφάνισης εφηβικών κυήσεων ως αποτέλεσμα, αλλά η τάση ήταν προς αυξημένο ποσοστό εφηβικών κυήσεων. Όπως αναφέρει η American Academy of Pediatrics (AAP), «καμία μελέτη δεν έχει δείξει ότι η βελτιωμένη πρόσβαση στην επείγουσα αντισύλληψη μειώνει το ποσοστό εγκυμοσύνης σε έναν πληθυσμό».

Ορισμένες πρώιμες μελέτες στις ΗΠΑ δεν έδειξαν αύξηση στην συχνότητα εμφάνισης ΣΜΝ στα άτομα με άνετη πρόσβαση στην ΕΑ, αλλά αυτές οι μελέτες είχαν μεθοδολογικούς περιορισμούς. Αφορούσαν νέες έως 24 ετών που εντάχθηκαν στην μελέτη από κλινικές υγείας και όχι από τον γενικό πληθυσμό, όλες -πλην μίας- είχαν χαμηλά ποσοστά follow up και μόνο 2 εξέτασαν στην πράξη κάποια ΣΜΝ. Επίσης, αυτές οι μελέτες δεν έδειξαν αύξηση στις «σεξουαλικές συμπεριφορές υψηλού κινδύνου» (αύξηση σεξουαλικών συντρόφων, περιπτώσεις μή προστατευμένης σεξουαλικής επαφής και απόκτηση ΣΜΝ) στην αυξημένη πρόσβαση στην ΕΑ, αλλά οι συμμετέχοντες στην μελέτη δεν ήταν αντιπροσωπευτικοί του γενικού πληθυσμού, διότι προέρχονταν ήδη από ομάδες με υψηλότερο από τον μέσο όρο κίνδυνο.

Αντιθέτως, μελέτες που βασίζονται στον γενικό πληθυσμό, τόσο η Βρετανική μελέτη, μια αμερικανική μελέτη από την πολιτεία της Ουάσινγκτον, όσο και μια πιο εκτεταμένη αμερικανική μελέτη που χρησιμοποιεί δεδομένα από όλες τις Πολιτείες, δείχνουν αύξηση των ποσοστών ΣΜΝ με την άνετη πρόσβαση σε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Σε σύγκριση με άλλες μελέτες που αφορούσαν μερικές χιλιάδες εφήβους και νεαρές γυναίκες, με αποτελέσματα κυρίως αυτοαναφερόμενα, τόσο η μελέτη της πολιτείας της Ουάσινγκτον όσο και η Βρετανική μελέτη που αφορούσε ολόκληρο τον εφηβικό πληθυσμό της Αγγλίας και της Ουαλίας, βασίστηκαν σε καταγεγραμμένα ποσοστά ΣΜΝ, και είναι επιστημονικά αυστηρότερες.

Αυτές οι μελέτες απέδειξαν ότι: Η εύκολη πρόσβαση αύξησε την χρήση της επείγουσας «αντισύλληψης» και όσες προμηθεύτηκαν το χάπι για να το έχουν πρόχειρο, το χρησιμοποίησαν νωρίτερα (κατά μέσο όρο περίπου 11 ώρες μετά την σεξουαλική επαφή σε σύγκριση με εκείνες που έπρεπε να το έχουν με συνταγογράφηση ή μετά από πρόσβαση σε κλινική/φαρμακείο, οι οποίες το χρησιμοποίησαν 24-36 ώρες μετά την σεξουαλική επαφή). Επίσης, οι μελέτες συνεχίζουν να δείχνουν παρόμοια αναποτελεσματικότητα στην μείωση των ποσοστών εγκυμοσύνης και αμβλώσεων. Όπως καταλήγει ο Glasier (2006) και δηλώνει ο Trussell (2012) «καμία δημοσιευμένη μελέτη δεν έχει αποδείξει μέχρι τώρα ότι η αύξηση της πρόσβασης στα επείγοντα «αντισυλληπτικά» μειώνει τα ποσοστά εγκυμοσύνης ή αμβλώσεων σε έναν πληθυσμό. Για ποιο λόγο όμως συμβαίνει αυτό; Εφόσον τα επείγοντα «αντισυλληπτικά» κάνουν την δουλειά τους και αφού λαμβάνονται σε υψηλότερο ποσοστό καθώς υπάρχει εύκολη πρόσβαση, γιατί τότε τα ποσοστά εγκυμοσύνης δεν μειώνονται; Οι πιθανότητες είναι ότι η αυτοαναφερόμενη έλλειψη αυξημένης «επικίνδυνης» σεξουαλικής δραστηριότητας (δηλ. επαφής σε μικρότερη ηλικία, χωρίς χρήση τακτικής «αντισύλληψης», με περισσότερους συντρόφους κ.α) είναι ανακριβής ή ότι η συνολική σεξουαλική δραστηριότητα αυξάνεται.

Έτσι, η διευκόλυνση της διαθεσιμότητας των επειγόντων «αντισυλληπτικών» έχει αποδειχθεί ότι είναι αναποτελεσματική στον δηλωμένο στόχο της για μείωση των ποσοστών εφηβικής εγκυμοσύνης, αλλά και ταυτόχρονα αυξάνει την βλάβη στους εφήβους μέσω της αυξημένης σεξουαλικής δραστηριότητας. Επιπλέον, σύμφωνα με την Βρετανική μελέτη, αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων.

Επίσης, υπάρχει ανησυχία ότι η εύκολη πρόσβαση στα επείγοντα «αντισυλληπτικά» θα μειώσει τις επισκέψεις στον γιατρό, στις οποίες όμως μπορεί να γίνει η διάγνωση ασυμπτωματικών ΣΜΝ, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο μελλοντικής υπογονιμότητας και καρκίνου. Η εγκυμοσύνη και τα ΣΜΝ δεν είναι οι μόνες βλάβες που προκαλούνται από το σεξ στους εφήβους. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι σεξουαλικά ενεργοί έφηβοι έχουν αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και αυτοκτονίας, χαμηλότερους βαθμούς στο σχολείο, αυξημένο αριθμό σεξουαλικών συντρόφων σε όλη τους την ζωή, όσο νεότερη είναι η έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας τόσο περισσότεροι είναι οι σύντροφοι, αυξάνονται τα ποσοστά διαζυγίων, ενώ όλα αυτά έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο για τα ίδια τα άτομα όσο και για την ζωή των μελλοντικών παιδιών τους, ακόμη και εκείνων που θα γεννηθούν μετά την εφηβεία των γονιών τους.

2. Η «άμεση πρόσβαση» στην επείγουσα «αντισύλληψη» μπορεί να θέσει τα έφηβα κορίτσια σε αυξημένο κίνδυνο κακοποίησης από σεξουαλικούς καταχραστές. Τα κορίτσια που έχουν την πρώτη σεξουαλική επαφή πριν από την ηλικία των 16 ετών, συνήθως, στο 34% των περιπτώσεων, έχουν σεξουαλική επαφή με έναν άνδρα τουλάχιστον 3 έτη μεγαλύτερο (το οποίο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και βιασμός σε κάποιες περιπτώσεις) και με άνδρες τουλάχιστον 5 έτη μεγαλύτερους στο 13% των περιπτώσεων. Οι 17χρονες έχουν άνδρες συντρόφους τουλάχιστον 3 έτη μεγαλύτερους στο 30% των περιπτώσεων. Πάνω από τα μισά μωρά που γεννιούνται από 15-17χρονες έχουν πατέρες άνδρες στην ηλικία των είκοσι. Το ACPeds δεν γνωρίζει μελέτες που να διερευνούν μια πιθανή σχέση μεταξύ της άμεσης πρόσβασης στην ΕΑ και της σεξουαλικής παρενόχλησης και δεδομένης της δυνητικά σοβαρής φύσης αυτού του ερωτήματος, συνιστά την διεξαγωγή τέτοιων μελετών, αναζητώντας τις όποιες συσχετίσεις.

3. Η παροχή στις εφήβους απεριόριστης πρόσβασης στην ΕΑ είτε μέσω συνταγής που μπορούν αργότερα να εκτελέσουν μόνες τους είτε μέσω μή συνταγογραφούμενων φαρμάκων, παρακάμπτει την συνεργασία των γονέων. Έρευνες έχουν πλέον τεκμηριώσει ότι ο μετωπιαίος φλοιός - οι σημαντικές περιοχές λήψης αποφάσεων του ανθρώπινου εγκεφάλου - δεν αναπτύσσεται πλήρως μέχρι τα μέσα της δεκαετίας των είκοσι. Η ανωριμότητα του προμετωπιαίου φλοιού του εφήβου (κέντρο κρίσης) εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την αδυναμία των εφήβων να ερμηνεύσουν σωστά τις εμπειρίες από το περιβάλλον και να λάβουν ακολούθως τις κατάλληλες και ωφέλιμες αποφάσεις. Ο εφηβικός εγκέφαλος βρίσκεται υπό κατασκευή και μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά μέσα σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου και σε ασταθές περιβάλλον, οπότε οδηγείται συχνά σε κακή λήψη αποφάσεων.

Ο μετωπιαίος λοβός έχει την ικανότητα να αναπτύσσει συνδέσεις με πολλές άλλες περιοχές του εγκεφάλου, ώστε οι εμπειρίες και τα συναισθήματα να υποβάλλονται σε επεξεργασία μέσω αυτού, που είναι το κέντρο της κρίσης. Η απόφαση συμμετοχής κάποιου σε σεξουαλική δραστηριότητα ενώ είναι άγαμος έφηβος από μόνη της καταδεικνύει την έλλειψη ώριμης κρίσης. Το σύστημα επιβράβευσης της ντοπαμίνης στην εφηβεία είναι σε φάση ταχείας ανάπτυξης, οδηγώντας τον νέο σε δυναμική συμμετοχή στις συμπεριφορές υψηλού κινδύνου και σε εθισμούς. Η ωκυτοκίνη και η βασοπρεσσίνη είναι παρούσες και έτοιμες να δέσουν συναισθηματικά τον έφηβο με οποιοδήποτε άτομο με το οποίο θα έχει σεξουαλικές εμπειρίες, κάνοντας έτσι χειρότερες τις συνέπειες του πιθανού τερματισμού της σχέσης.

Η εφηβεία είναι λοιπόν μια περίοδος ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου, αλλά και μια περίοδος ευαλωτότητας. Όσοι ενδιαφέρονται για το μέλλον του εφήβου, πρέπει να αναγνωρίσουν ότι οι συμπεριφορές υψηλού κινδύνου που συναντώνται κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων σε συνδυασμό με την ευαισθησία μπορούν να έχουν μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες και θα πρέπει να προλαμβάνονται. Η σημασία της γονικής εποπτείας, της καθοδήγησης και της βοήθειας στην λήψη αποφάσεων δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Εάν οι γονείς δεν γνωρίζουν ότι το έφηβο παιδί τους επιδίδεται σε σεξουαλική δραστηριότητα, δεν μπορούν να το βοηθήσουν όπως πρέπει, με την κατάλληλη καθοδήγηση. Δεν μπορούν να το παρακολουθούν για προβλήματα από την σεξουαλική του δραστηριότητα, για παρενέργειες των αντισυλληπτικών (σταθερών ή επειγόντων ), για εγκυμοσύνη, ΣΜΝ και για συναισθηματικές ή άλλες συνέπειες στην συμπεριφορά του. Η γονική μέριμνα φαίνεται να προσφέρει στους εφήβους περισσότερους λόγους να αναβάλουν ή τουλάχιστον να συμμετάσχουν σε «λιγότερο επικίνδυνες» σεξουαλικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν λιγότερες εγκυμοσύνες, λιγότερες αμβλώσεις και λιγότερες εφηβικές γεννήσεις.

4. Οι πιθανοί τρόποι δράσης της επείγουσας αντισύλληψης περιλαμβάνουν την πρόκληση θανάτου σε ένα ζωντανό άνθρωπο, μέσω παρέμβασης στην πρώιμη ανάπτυξη και εμφύτευσή του, και για ορισμένες μεθόδους, μέσω όψιμης άμβλωσης. Ποιοι όμως είναι οι τρόποι δράσης της «επείγουσας αντισύλληψης»; Δρουν αποκλειστικά εμποδίζοντας την γονιμοποίηση ή και δρουν για να αποτρέψουν την επιβίωση ενός εμβρύου πριν, κατά την διάρκεια ή μετά την εμφύτευση; Η ΕΑ προωθείται ευρέως ως μη «εκτρωτική», με τον όρο «εκτρωτική» να περιορίζεται στην μέθοδο που παρεμβαίνει σε ένα «εμφυτευμένο έμβρυο/εδραιωμένη εγκυμοσύνη» και όχι εάν η μέθοδος αναστέλλει την ανάπτυξη του ζυγώτη ή την εμφύτευσή του.

Τα σπερματοζωάρια είναι γρήγοροι κολυμβητές. Μερικά φτάνουν στην λήκυθο της σάλπιγγας εντός 5 λεπτών από την συνουσία. Οι δράσεις της ΕΑ, εάν γίνονται αποκλειστικά μέσω πρόληψης της ωορρηξίας, όπως υποστηρίζεται, δεν θα έπρεπε να είναι αποτελεσματικές εφόσον η ωορρηξία έχει ήδη συμβεί, στις 12-24 ώρες πριν από την σεξουαλική επαφή. Ας δούμε όμως καλύτερα τί συμβαίνει.

Ως προς τον τρόπο δράσης της, η Ulipristal (Ella), είναι ένας ανταγωνιστής προγεστερόνης δεύτερης γενιάς, παρόμοιος σε δράση με τον προκάτοχό της, την μιφεπριστόνη, (η οποία μιφεπριστόνη χρησιμοποιείται για αμβλώσεις έως και 70 ημερών κύησης ή και αργότερα, ενώ χρησιμοποιείται και για επείγουσα «αντισύλληψη» σε ορισμένες άλλες χώρες). Μπορεί να έχει άμεση επίδραση στην εμφύτευση, με δυνατότητα έκτρωσης και γι αυτό τον λόγο ακόμη και η American Academy of Pediatrics (AAP) συνιστά να υπάρχει αρνητικό τεστ εγκυμοσύνης πριν από την χρήση της. Η Ella, όπως επισημαίνεται, δεν πρέπει να λαμβάνεται σε επιβεβαιωμένες εγκυμοσύνες. Επιπλέον, ο FDA αναφέρει στο ένθετο συσκευασίας της Ulipristal ότι «Η Ulipristal acetate χορηγήθηκε επανειλημμένα σε εγκύους αρουραίους και κουνέλια κατά την περίοδο της οργανογένεσης. Παρατηρήθηκε εμβρυϊκή απώλεια σε όλες τις εγκύους αρουραίους και στα μισά από τα έγκυα κουνέλια μετά από 12 και 13 ημέρες χορήγησης, σε ημερήσιες εκθέσεις στο φάρμακο στο 1/3 και 1/2 της ανθρώπινης έκθεσης, αντίστοιχα, με βάση την επιφάνεια σώματος (mg/m2). Δεν υπήρξαν δυσπλασίες των επιζώντων εμβρύων σε αυτές τις μελέτες. Δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες στους απογόνους εγκύων αρουραίων στους οποίους χορηγήθηκε ulipristal acetate κατά την περίοδο της οργανογένεσης έως την γαλουχία σε εκθέσεις στο φάρμακο 1/24 της ανθρώπινης έκθεσης με βάση την AUC. Η χορήγηση ulipristal acetate σε εγκύους πιθήκους για τέσσερις ημέρες κατά την διάρκεια του πρώτου τριμήνου προκάλεσε τερματισμό της κύησης σε 2/5 ζώα σε ημερήσιες εκθέσεις στο φάρμακο 3 φορές την ανθρώπινη έκθεση, με βάση την επιφάνεια σώματος».

Ως προς τον τρόπο δράσης της, η λεβονοργεστρέλη (LNG-EΑ) (Plan B, Next Choice), έχει προωθηθεί ως ουσία που δεν παρεμβαίνει στην εμφύτευση και δεν καταστρέφει μια εδραιωμένη εγκυμοσύνη. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες και κριτική ανασκόπηση προηγούμενων μελετών προσφέρουν πειστικά στοιχεία ότι η LNG-EA που λαμβάνεται πριν από την ωορρηξία εμποδίζει την ωορρηξία κατά τις επόμενες πέντε ημέρες (χρόνος επιβίωσης του σπέρματος) μόνο στο 20% των περιπτώσεων, δεν επηρεάζει την λειτουργία του σπέρματος στις δόσεις που χορηγείται in vivo και οδηγεί σταθερά σε ανεπαρκές ωχρό σωμάτιο και συντομευμένη ωχρινική φάση. Έχει διατυπωθεί η θεωρία ότι η ανεπάρκεια του ωχρού σωματίου καθιστά ορισμένα ωάρια δυσλειτουργικά, προκαλώντας προβλήματα στην γονιμοποίησή τους. Από κάποιους, η γονιμοποίηση ορίζεται ως «η παρουσία δύο προπυρήνων στις 24 ώρες και η συνεχιζόμενη διαίρεση του ζυγώτη για τις επόμενες 2-3 ημέρες». Ωστόσο, αυτός ο ορισμός της γονιμοποίησης δεν βρίσκει σύμφωνη την πλειοψηφία των εμβρυολόγων που περιορίζουν την ολοκλήρωση της γονιμοποίησης στο σχηματισμό των δύο προπυρήνων στις περίπου 24 ώρες, ενώ πολλοί θεωρούν πειστικό στοιχείο για την έναρξη μιας νέας ζωής μόνο την σύντηξη των κυτταρικών μεμβρανών, του σπερματοζωαρίου και του ωαρίου με την συνοδευτική λάμψη ψευδαργύρου. Η προβληματική γονιμοποίηση των ωαρίων -λόγω της δράσης της LNG ΕΑ –, δυνατόν να σχετίζεται με πρώιμο θάνατο του ζυγώτη.

Επίσης, υπάρχουν στοιχεία ότι η ωχρινική ανεπάρκεια εμποδίζει αποτελεσματικά την επιτυχή εμφύτευση του εμβρύου, με αποτέλεσμα τον θάνατό του. Οι Peck et al. (2016) δημοσίευσαν μια εμπεριστατωμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τον μηχανισμό δράσης της LNG-ΕΑ. Όσοι μελετούν την LNG-ΕΑ συνεχίζουν να συζητούν το θέμα. Οι υψηλές δόσεις συνδυασμένων από του στόματος αντισυλληπτικών (μέθοδος Yuzpe) δρουν κυρίως καταστέλλοντας την ωορρηξία, αλλά δεν το κάνουν με συνέπεια. Επίσς, έχει αποδειχθεί ότι οδηγούν σε ανωμαλίες του ενδομητρίου. Η ύπαρξη επιπτώσεων μετά την γονιμοποίηση είναι ένα ακόμη αντικείμενο συζήτησης.

Συνοπτικά, το Plan B μπορεί κατά καιρούς να εμποδίσει την ωορρηξία, μπορεί να καταστήσει ένα ωάριο ή ένα πρώιμο έμβρυο μειονεκτικό και να επηρεάσει την αρχική καθώς και την συνέχιση της εμφύτευσης. (Ανατρέξτε στο Παράρτημα και την Βιβλιογραφία για μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση αυτών των στοιχείων).

Το ACPeds αντιτίθεται σε οποιεσδήποτε μεθόδους ΕΑ των οποίων οι τρόποι δράσης περιλαμβάνουν την πρόκληση θανάτου ενός ανθρώπινου εμβρύου, είτε πριν είτε μετά την εμφύτευση. Το Κολλέγιο συνιστά ακόμη στα άτομα και τις οικογένειες που εξετάζουν το ενδεχόμενο χρήσης ΕΑ να είναι πλήρως ενημερωμένα για τους πιθανούς τρόπους δράσης της ΕΑ, συμπεριλαμβανομένης της δράσης της μετά την γονιμοποίηση, δηλαδή πριν / περί / και μετά την εμφύτευση.

5. Για την ειδική περίπτωση της σεξουαλικής κακοποίησης. Οι έφηβοι που έχουν υποστεί σεξουαλική επίθεση χρειάζονται ιατρική και ψυχολογική εκτίμηση και θεραπεία, ιατροδικαστική αξιολόγηση και την υποστήριξη των γονέων τους. Όταν εξαλείφεται η ανάγκη για συμμετοχή γιατρού στην περίπτωση σεξουαλικής κακοποίησης, (θεωρώντας ως μόνο πρόβλημα την πιθανή εγκυμοσύνη και δίνοντας ΕΑ), τότε το πιθανότερο είναι ότι οι έφηβοι που βρέθηκαν σε αυτή την τραγική κατάσταση δεν θα λάβουν καμία από τις αναγκαίες βοήθειες. Η μετάβαση στα επείγοντα μετά από σεξουαλική επίθεση είναι τρομακτική και ενοχλητική. Η άμεση διαθεσιμότητα της Επείγουσας «Αντισύλληψης» - ΕΑ, από ένα φαρμακείο διευκολύνει τον έφηβο να αποφύγει αυτή την εμπειρία. Αυτό, όμως, αυξάνει την πιθανότητα ο δράστης να συνεχίσει αυτή την κακοποιητική συμπεριφορά. Επιπλέον, εάν οι γονείς δεν μάθουν ότι η κόρη τους έχει βιαστεί, δεν θα μπορέσουν να της προσφέρουν την συναισθηματική και νομική υποστήριξη που χρειάζεται. Οι ομάδες σεξουαλικής κακοποίησης σε πολλά τμήματα επειγόντων περιστατικών είναι εκπαιδευμένες να συμβουλεύουν το θύμα του βιασμού, να μεριμνούν για την συνεχή του υποστήριξη και να βοηθούν τους γονείς πώς θα αντιμετωπίσουν το κορίτσι τους που υπέστη επίθεση και έχει ανάγκη την αγάπη και την υποστήριξή τους.

6. Παραβίαση της συνείδησης. Η απαίτηση, όπως ζητούν ορισμένοι οργανισμοί, από όσους γιατρούς ή φαρμακοποιούς έχουν ηθικές αντιρρήσεις να δίνουν ΕΑ, να παραπέμπουν την ασθενή τους σε κάποιον που δεν έχει τέτοιες αντιρρήσεις, αποτελεί και αυτό παραβίαση της συνείδησης και είναι ανήθικο. Πέρα από τις διαφορετικές νομικές απόψεις, το ηθικό ισοδύναμο αυτής της απαίτησης είναι να ζητείται από όσους θεωρούν ανέντιμο να αγοράσουν κλεμμένη περιουσία να παραπέμπουν τον πωλητή σε κάποιον που γνωρίζουν ότι δεν έχει τις ηθικές αντιρρήσεις. Και στις δύο περιπτώσεις, όπως δικαίως υποστηρίζουν οι αντιρρησίες συνείδησης, το άτομο γίνεται συνεργός σε πράξεις που θεωρεί ηθικά προβληματικές και ως εκ τούτου είναι παραβάτης της δικής του συνείδησης.

7. Η χρήση του σπιράλ

Τα σπιράλ έχουν χρησιμοποιηθεί και αυτά ως επείγουσα «αντισύλληψη». Ο τρόπος λειτουργίας τους δεν αποτελεί αντικείμενο αυτής της εργασίας, ωστόσο πρέπει να εξηγηθεί πως εάν εισαχθούν στην μήτρα ως επείγουσα «αντισύλληψη», εφόσον έχει ήδη υπάρξει γονιμοποίηση, ο μόνος τρόπος που μπορούν να δράσουν είναι καταστρέφοντας το έμβρυο.

Συνοψίζοντας,

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Παιδιάτρων αντιτίθεται στην εκ των προτέρων συνταγογράφηση «επείγουσας αντισύλληψης» σε εφήβους. Αντί να διευκολύνουν την εφηβική σεξουαλική δραστηριότητα (χωρίς να υπάρχει τελικά μείωση στα ποσοστά εγκυμοσύνης ή αμβλώσεων), οι παιδίατροι και άλλοι επαγγελματίες υγείας πρέπει να διευκολύνουν αυτό που είναι καλύτερο για τους εφήβους, ενθαρρύνοντας την καλή επικοινωνία μεταξύ εφήβων και γονέων, διδάσκοντάς τους τα οφέλη της αναβολής της σεξουαλικής δραστηριότητας μέχρι τον γάμο, διδάσκοντάς τους πώς να αποφεύγουν το μη συζυγικό συναινετικό σεξ, και τις καταστάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναγκαστικό σεξ. Επίσης, οι παιδίατροι, άλλοι επαγγελματίες υγείας, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να ενθαρρύνουν την χρήση προγραμμάτων εκπαίδευσης για την εξάλειψη του σεξουαλικού κινδύνου.

Παράρτημα

Εξειδικευμένες πληροφορίες σχετικά με την δράση των χαπιών της επόμενης μέρας.

Η αποτελεσματικότητα μιας αντισυλληπτικής μεθόδου πριν την γονιμοποίηση, πρέπει είτε να αποτρέπει την αποτελεσματική ωορρηξία, είτε να αποτρέπει την ικανότητα του σπέρματος να γονιμοποιεί. Τα αποτελέσματά της ΕΑ που περιλαμβάνουν την πάχυνση ή την αλλοίωση της τραχηλικής βλέννας ή την παρεμπόδιση της μεταφοράς σπέρματος συμβαίνουν πολύ αργά για να είναι αποτελεσματικά και δεν έχουν αποδειχθεί ότι ισχύουν για την χρήση της λεβονοργεστρέλης (LNG) ως ΕΑ. Επιπλέον, η LNG-EΑ δεν έχει σημαντική επίδραση στην λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων στις δόσεις που μπορούν να χορηγηθούν in vivo. Ούτε οι δόσεις είναι αρκετά υψηλές για να επηρεάσουν την σύνδεση σπερματοζωαρίου-ωαρίου. Τα ωάρια μπορούν να γονιμοποιηθούν για 12 (το πολύ 24) ώρες μετά την ωορρηξία. Τα σπερματοζωάρια καθίστανται λιγότερο ικανά να γονιμοποιήσουν ένα ωάριο μετά από 48 ώρες στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, ενώ δίνουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης τις επόμενες τρεις ημέρες. Έτσι, η περίοδος κατά την οποία η σεξουαλική επαφή μπορεί να οδηγήσει σε εγκυμοσύνη εκτείνεται από 5 ημέρες πριν έως την ημέρα της ωορρηξίας, με το 94% των κυήσεων να προκύπτουν από σεξουαλική επαφή εντός 3 ημερών από την ωορρηξία. Παρόλο που η LNG-EΑ είναι αρκετά αποτελεσματική στην καθυστέρηση της ωορρηξίας εάν ληφθεί πριν από αυτήν την περίοδο (στην πρώιμη έως την μέση της ωοθυλακικής περιόδου), αυτό είναι γενικά ένα αμφιλεγόμενο θέμα, καθώς η εγκυμοσύνη δεν θα είχε συμβεί τότε ούτως ή άλλως. Στην ύστερη ωοθυλακική περίοδο, χρησιμοποιώντας διακολπικό υπερηχογράφημα συν επίπεδα γοναδοτροπινών για την ακριβή διάγνωση της ωορρηξίας, οι Noe et al. διαπίστωσαν ότι το 80% των γυναικών είχαν ωορρηξία μετά από LNG-EΑ. Έτσι, η αναστολή της ωορρηξίας ευθύνεται για το πολύ 20% της αποτελεσματικότητας της LGN-EΑ. Σε αυτές τις 2 μελέτες, 0 από τις 13 και 0 από τις 16 αναμενόμενες εγκυμοσύνες δεν διαπιστώθηκαν όταν η LNG-EΑ λήφθηκε πριν από την ωορρηξία, αλλά εμφανίσθηκαν 6 από τις 7 και 8 από τις 8,7 αναμενόμενες εγκυμοσύνες όταν λήφθηκε την ημέρα της ωορρηξίας. Έτσι, η LNG-EΑ έχει μικρή ή καθόλου αποτελεσματικότητα όταν λαμβάνεται την ημέρα της ωορρηξίας.

Εάν η LNG-EΑ δεν εμποδίζει την ωορρηξία τις περισσότερες φορές και δεν εμποδίζει το σπερματοζωάριο να φτάσει και να συνδεθεί με το ωάριο, τότε η 100% αποτελεσματικότητά της όταν λαμβάνεται πριν από την ωορρηξία, πρέπει είτε να περιλαμβάνει τροποποίηση των ωαρίων έτσι ώστε να μην είναι σε θέση να γονιμοποιηθούν, είτε να περιλαμβάνει επιδράσεις μετά την γονιμοποίηση.

Μελέτες in vitro σχετικά με την επίδραση της LNG σε σάλπιγγες που αφαιρούνται κατά την διάρκεια υστερεκτομών έδειξαν σημαντική μείωση στην κινητικότητα των σαλπίγγων, η οποία μπορεί να είναι σημαντική για την επίδραση της λεβονοργεστρέλης στην παρεμπόδιση της εμφύτευσης στην μήτρα και στον αυξημένο κίνδυνο σαλπιγγικής (έκτοπης) κύησης.

Μελέτες έχουν επανειλημμένα δείξει ότι η προωορρηκτική LNG-EΑ οδηγεί σε συντομευμένη ωχρινική φάση και εάν χορηγηθεί πριν από την απότομη αύξηση της LH, τότε η κορυφή της LH αμβλύνεται. Οι μετρήσεις της προγεστερόνης είναι προβληματικές και απρόβλεπτες και τα αποτελέσματα ποικίλλουν από χαμηλά έως φυσιολογικά. Μερικοί συγγραφείς έχουν διατυπώσει την θεωρία ότι τα ωάρια που παράγονται σε κύκλους με ωχρινικές φάσεις που έχουν βραχυνθεί από την προ-ωορρηκτική LNG-EΑ είναι δυσλειτουργικά και ανίκανα για γονιμοποίηση, ωστόσο τα στοιχεία που αναφέρονται για να υποστηρίξουν αυτή την θεωρία είναι εσφαλμένα και οι ισχυρές προγεστερόνες (η LNG είναι μια ισχυρή προγεστερόνη) έχουν αποδειχθεί ότι επιταχύνουν την ωρίμανση των ωαρίων. Αυτό θέτει σοβαρές αμφιβολίες για αυτή την θεωρία.

Άλλοι έχουν διατυπώσει την θεωρία ότι η βραχύτερη ωχρινική φάση οδηγεί σε διαταραχή του ενδομητρίου και ότι αυτός είναι ο κύριος τρόπος δράσης της LNG-EΑ. Οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες είναι άκυρες στον προσδιορισμό του εάν η προ-ωορηκτική LNG-EΑ έχει αντιεμφυτευτικές επιδράσεις στο ενδομήτριο, είτε λόγω της χρήσης υψηλότερων δόσεων LNG από αυτή της LNG-EΑ είτε λόγω της χορήγησης LNG μετά την ωορρηξία. Δύο μελέτες περιελάμβαναν βιοψίες ενδομητρίου που ελήφθησαν μετά την λήψη LNG-EΑ από γυναίκες 2 ημέρες πριν από την απότομη αύξηση της LH, και 3-4 ημέρες πριν από την απότομη αύξηση της LH. Αρχικά, το 2001 αναφέρθηκε ότι υπήρχε φυσιολογική ιστολογία, αλλά όταν οι βιοψίες επανεξετάστηκαν το 2005 με χρώση για γλυκοδελίνη-Α, μια ορμόνη απαραίτητη για την εμφύτευση, έδειξε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα σε εκείνες τις γυναίκες που είχαν λάβει LNG-EΑ τρεις ή τέσσερις ημέρες πριν από την απότομη αύξηση της LH. Οι συγγραφείς σχολίασαν ότι «Η χαμηλή βαθμολογία χρώσης για την ενδομήτρια γλυκοδελίνη-Α στην ομάδα 1 υποδεικνύει ότι η λήψη LNG πριν από την απότομη αύξηση της LH έχει ενδομήτριες επιδράσεις που δεν αναγνωρίζονται στην φυσιολογική ιστολογία».

Συνοψίζοντας, η LNG-EΑ είναι αναποτελεσματική εάν ληφθεί την ημέρα της ωορρηξίας ή αργότερα, αλλά είναι απόλυτα αποτελεσματική στην πρόληψη αναγνωρισμένης εγκυμοσύνης εάν ληφθεί πριν από την ωορρηξία. Η καταστολή της ρήξης των ωοθυλακίων που είναι αρκετά ώριμα για να απελευθερώσουν ωάρια εντός 48 ωρών συμβαίνει όχι συχνότερα από το 12% των περιπτώσεων και πιθανώς μόνο στο ίδιο ποσοστό με του εικονικού φαρμάκου. Εάν μπορούσε να αποδειχθεί ότι τα ωάρια που εκτίθενται σε ανεπαρκές ωχρινικό περιβάλλον είναι εντελώς ανίκανα για γονιμοποίηση, τότε ο τρόπος δράσης της LNG EΑ δεν θα ήταν προβληματικός, αλλά εάν δεν αποδειχθεί αυτό, η ανεπαρκής γλυκοδελίνη-Α (και πιθανώς άλλες ορμόνες) στο ενδομήτριο που προκαλείται από την προ-ωορρηκτική LNG-EΑ είναι συμβατή με έναν τρόπο δράσης μετά την γονιμοποίηση που οδηγεί σε εμβρυϊκό θάνατο.

Επιπλέον, αρκετές μελέτες τόσο για την LNG όσο και για την Ulipristal έχουν δείξει αξιοσημείωτα μεγάλα ποσοστά «αυθόρμητης αποβολής» ή «αποβολής» κυήσεων που συνελήφθησαν παρά την χρήση της EΑ. Η μελέτη του Glasier, όμως, έδειξε ότι οι περισσότερες από τις αναγνωρισμένες κυήσεις διακόπηκαν σκόπιμα (πολλές από αυτές σε κλινικές της Planned Parenthood), από τις υπόλοιπες που δεν χάθηκαν στην παρακολούθηση, 4 από τις 4 κυήσεις Ulipristal και 5 από τις 7 κυήσεις LNG «αποβλήθηκαν». Επίσης, ευρωπαϊκές δοκιμές Ulipristal είχαν δείξει υψηλά ποσοστά «αυθόρμητης» αποβολής: Όταν χορηγήθηκε στα 50-200 mg, υπήρξαν 2 φυσιολογικές γέννες, 1 «αυθόρμητη» αποβολή και 2 άγνωστες εκβάσεις, όταν χορηγήθηκε στα 10 mg, υπήρξαν 1 γέννηση, 2 «αυθόρμητες» αποβολές και 3 άγνωστες εκβάσεις, όταν χορηγήθηκε στην τρέχουσα συνταγογραφούμενη δόση των 30 mg, υπήρξαν 6 «αυθόρμητες» αποβολές, 1 γέννηση και 5 κυήσεις που σκόπευαν να συνεχίσουν αλλά χάθηκαν στην παρακολούθηση. Μία ομάδα χρησιμοποίησε ομάδα ελέγχου λεβονοργεστρέλης (Plan Β, σε δόση που δεν προσδιορίζεται) έχοντας 4 «αυθόρμητες» αποβολές, 1 βιοχημική εγκυμοσύνη και 1 τοκετό.

Όπως αναφέρεται στο κύριο μέρος της εργασίας, αν και η Ulipristal αναστέλλει την ωορρηξία στο 60% των περιπτώσεων, όταν συμβαίνει ωορρηξία, η αντιπρογεστερονική δράση της Ulipristal μπορεί να επηρεάσει την εμφύτευση και να προκαλέσει πρόωρη αποβολή.

Πιο πρόσφατα, ένας αναστολέας COX-2, η μελοξικάμη, έχει προταθεί για χρήση ως EΑ. Όταν λαμβάνεται στα 30 mg ημερησίως για 5 ημέρες, αναστέλλει την ωορρηξία ακόμη και μετά την απότομη αύξηση της LH, όταν χορηγείται στην ύστερη ωοθυλακική φάση. Η χορήγησή της συνοδεύτηκε με φυσιολογική ωορρηξία στο 9%, έλλειψη ωορρηξίας στο 45% και «δυσλειτουργική» ωορρηξία στο άλλο 45%. Η δυσλειτουργική ωορρηξία ορίστηκε ως καθυστερημένη ωορρηξία περισσότερο από 48 ώρες μετά την απότομη αύξηση της LH (περίπου 34%) και ως αμβλυμένη απότομη αύξηση της LH (περίπου 11%). Σε αντίθεση με την LNG-EΑ, όμως, αυτή η αμβλυμένη αύξηση της LH δεν οδήγησε σε μειωμένα επίπεδα προγεστερόνης ή σε συντομευμένη ωχρινική περίοδο. Ενώ η μελοξικάμη έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το ποσοστό εγκυμοσύνης κατά 80% σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, όταν χρησιμοποιείται για εφάπαξ EΑ (αλλά όχι σε μηνιαία βάση), χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να προσδιοριστεί εάν είναι εμβρυοκτόνος όταν συμβαίνει ωορρηξία, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων και άλλες παρενέργειες.

 
Πληροφορίες κειμένου και οι σχετικές παραπομπές:

1. https://acpeds.org/emergency-contraception-morning-after-pill/
2. https://acpeds.org/emergency-contraception-not-the-best-for-adolescents/

πηγή: afistemenaziso.gr