Ερμηνεία των Ψαλμών (Ψαλμός 100ος) Μέρος β΄

Του π. Αθανασίου Μυτηλιναίου

Ὁμιλία 7η

Ψαλμός 100ος


«Πότε ἥξεις πρός με;». Πότε θά ἔρθεις σ’ἐμένα;
Ἐδῶ ὑπάρχει μία ἄποψη ἑρμηνευτική, ὅτι ἀναφέρεται δηλαδή στήν κιβωτό, ἐπειδή ἡ κιβωτός δέν ἦταν ἀκόμη στά Ἱεροσόλυμα· μετά τήν ἔφερε ὁ Δαβίδ. Ἀλλά ἐπειδή γιά τούς Ἑβραίους ἡ κιβωτός ταυτιζόταν μέ τόν Θεό –γι’ αὐτούς ἦταν τό σύμβολο τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ– ἀπέδιδαν σ’ αὐτόν τόν στίχο τό νόημα πού θέλουν. Αὐτό ὅμως τό ταυτιζόταν δέν σημαίνει ὅτι περιόριζαν τόν Θεό στά τοιχώματα μιᾶς κιβωτοῦ, πού ἐπί τέλους ἦταν μικρή, ἕνα κιβώτιο ἦταν, ἀλλά ὅπως εἴπαμε ἦταν τό σύμβολο τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ! Αὐτό γιά τούς
Ἑβραίους ἦταν σαφές. Κατά συνέπεια ταύτιζαν τόν Θεό μέ τήν κιβωτό, ἤ τήν παρουσία τῆς κιβωτοῦ μέ τόν Θεό, ἀλλά ὄχι ἐπικίνδυνα, νά πέφτουν δηλαδή σέ εἰδωλολατρία. Ὅπως ἐμεῖς ταυτίζουμε τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ μέ τήν εἰκόνα Του, χωρίς νά ποῦμε ὅμως ποτέ ὅτι ἡ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ εἶναι ὁ Χριστός. Αὐτός εἶναι καί ὁ ὁρισμός τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ –πού χθές γιορτάζαμε– ὅτι δηλαδή ἡ προσκύνηση τῆς εἰκόνας μεταβαίνει στό πρωτότυπο. Δηλαδή προσκυνῶ τήν εἰκόνα, καί ἡ προσκύνηση αὐτή δέν εἶναι παρά προσκύνηση τοῦ πρωτοτύπου, εἶναι τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι ποτέ ὁ Ἑβραῖος δέν ταύτισε τόν Θεό μέ τήν κιβωτό Του, μέ τήν ἔννοια τήν εἰδωλολατρική.
Ὅμως ὅταν ὁ Δαβίδ λέει «πότε ἥξεις πρός με», αὐτό σέ μιά παραπέρα ἀπό τήν ἱστορική διάσταση τοῦ ἡμιστιχίου, θά ἦταν ὁ πόθος τῆς κάθε ψυχῆς, πού λέει στόν Θεό «Πότε θά ἔρθεις σ’ἐμένα; Πότε θά γίνει ἡ συνάντησή μας;».  Ὑπάρχουν προβλήματα σήμερα στόν ἄνθρωπο, καί μάλιστα ἡ ἐποχή μας εἶναι γεμάτη ἀπό αὐτά, ἤ θέλει νά δημιουργεῖ προβλήματα –τολμῶ νά πῶ κομπλεξικά– ἰδίως σέ νεαρά πρόσωπα. Ἡ ἐποχή μας πάσχει ἀπό ἕνα κόμπλεξ... νά μήν πάθει κόμπλεξ! Αὐτό νά μήν τό ξεχνᾶτε ποτέ. Ναί! Ναί, εἶναι φοβερό πράγμα. Δημιουργεῖ προβλήματα ὁ ἄνθρωπος στόν ἑαυτό του, γιατί νομίζει ὅτι ἔτσι γίνεται πνευματικός ἄνθρωπος. Ἕνα ὅμως εἶναι τό πρόβλημα τοῦ πνευματικοῦ ἀνθρώπου. Ἕνα, μόνο ἕνα: πότε θά συναντηθεῖ μέ τόν Θεό! Ὅλα τά ἄλλα εἶναι ψευδο -προβλήματα.
«Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου». Ζοῦσα μέσα στό σπίτι μου, λέει, χωρίς κακία στήν καρδιά μου, μέ καλοσύνη.
Αὐτό τό τρίτο ἡμιστίχιο εἶναι θαυμάσιο. Εἶναι ὁ βασιλιάς πού μιλάει γιά τό προσωπικό του σπίτι, δηλαδή εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης. «Διεπορευόμην ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου» σημαίνει κινούμουν μές στό σπίτι μου. Ὁ οἰκοδεσπότης εἶναι τό τέλειο παράδειγμα μέσα στό σπίτι του. Αὐτό εἶναι καί τό μεγαλύτερο πρόβλημα τοῦ οἰκοδεσπότη, τό πρόβλημα τῶν γονέων μέσα στό σπίτι.
Θά ἀπευθύνω μιά θερμή παράκληση πρός ἐσᾶς, θερμή - θερμότατη. Ὅσο μπορεῖτε, νά ἀποτελεῖτε καλό παράδειγμα μέσα στό σπίτι σας. Ὅσο μπορεῖτε, ὅσο περνάει ἀπό τό χέρι σας· γιατί φθάνουν πολλές φορές τά παιδιά σας τραυματισμένα ἀπό τήν συμπεριφορά τῶν γονιῶν! Καί φυσικά δέν ἐννοῶ βέβαια μόνο τούς παρόντες ἐδῶ, γιατί κόσμος καί κόσμος φθάνει ἐδῶ, ἀλλά ἐννοῶ ἐσᾶς πού αὐτή τή στιγμή ἔχω μπροστά μου. Τά λέω σ’ ἐσᾶς, ἄς τά ἀκούσει κι ὁ παρακάτω κόσμος. Τά παιδιά σας λοιπόν, πού εἶναι τραυματισμένα, φθάνουν καί βρίσκουν διέξοδο στήν πορνεία ἤ στά ναρκωτικά. Φοβερό! Ἐφιστῶ τήν προσοχή τῶν γονέων!
Μοῦ ἔλεγε μιά κοπέλα πού ἄρχισε νά παίρνει ναρκωτικά ὅτι ὁ φίλος της, πού τῆς ἔδωσε ἕνα ἄσπρο χαπάκι, τῆς ἔλεγε: «Εἶναι ἀβλαβές. Γιά δές τί ὡραῖο πού εἶναι. Κι ἐγώ ἀπ’ αὐτά παίρνω»! Ἤδη ὅμως αὐτή εἶχε ἀρχίσει νά καπνίζει κάτι ἄλλο, κάτι πλακίδια σέ γκρί περίπου χρῶμα, ὅπως μοῦ εἶπε. Δέν ξέρω τί μπορεῖ νά εἶναι, ἴσως χασίς. Βάζουν, λέει, κάτι πολύ λίγο μέσα στό τσιγάρο, κι ὅταν τό κάπνισε ζαλίστηκε.
Μιά ἄλλη κοπέλα –κι αὐτό σημερινό– τή βρῆκαν περίπου ἀναίσθητη, μεθυσμένη, ἀλλά ὄχι ἀπό κρασί. Δυό φορές μάλιστα· τή μιά στό σπίτι της, τήν ἄλλη στόν δρόμο, καί ἡ Ἀστυνομία εἰδοποίησε τό σπίτι της. Μάλιστα τήν πρώτη φορά εἶχε κατεβεῖ ἡ γλώσσα της πρός τά κάτω, καί ἕνας οἰκεῖος τῆς κοπέλας ἔβαλε τό χέρι του καί φύσηξε στή μύτη της, ὅπως μοῦ ἔλεγε, καί ὁ ἀέρας ἔβγαινε ἀπ’ τό στόμα, δέν πήγαινε κάτω, καί ἀναγκάστηκε νά τραβήξει τή γλώσσα πρός τά ἔξω. Λίγο ἀκόμα, καί ἡ κοπέλα θά πέθαινε! Μαθήτρια Γυμνασίου! Μεγάλη θραύση γίνεται!
Θά σᾶς πῶ καί κάτι ἄλλο ἀκόμη. Τώρα λίγο ἔφυγα ἀπό τό θέμα, ἀλλά μέ διακατέχουν αὐτά τά πράγματα, γι’ αὐτό σᾶς τά λέω. Μιά πόλη πού φιλοξενεῖ Στρατιωτικές Μονάδες καί Ἀνώτερες ἤ Ἀνώτατες Σχολές πάντοτε εἶναι μιά πόλη πού ἔχει πολλή διαφθορά. Κι ἐπειδή ἡ Λάρισα ἔχει Στρατῶνες καί τώρα πάει νά κάνει καί Ἀνώτερες Σχολές, ὅπως εἶναι τά Κ.Α.Τ.Ε., πιστέψτε με, ἰδίως τώρα –ὄχι τόσο μέ τούς στρατιῶτες, ὅσο μέ τήν παρουσία τῶν Κ.Α.Τ.Ε.– αὐτό εἶναι μία συμφορά γιά τήν πόλη. Θά σᾶς ἔλεγα νά εὔχεσθε νά μήν ὑπάρξει Πανεπιστήμιο στή Λάρισα. Δέν ξέρω, ἀλλά ἐγώ ἔτσι τό καταλαβαίνω. Ἴσως νά συμφωνεῖτε, γιατί θά ἔρχονται ἐδῶ νέοι καί νέες ἀπό πολλές περιοχές, καί ἡ διαφθορά θά ὀργιάζει! Δηλαδή ἡ Λάρισα θά γίνει μία πόλη πολύ διεφθαρμένη, καί θά κινδυνεύουν πάρα πολύ τά παιδιά σας. Εἶναι προτιμότερο τό παιδί σας νά πάει κάπου ἀλλοῦ νά σπουδάσει, ὅταν ἤδη θά εἶναι λίγο μεγαλύτερο, παρά νά βρίσκεται ἀπό μικρό παιδί σέ μία πόλη πού ἔχει πολλή διαφθορά. Σᾶς εἶπα ὅτι ἔτσι τό καταλαβαίνω. Ἄς εἶναι.
Τά παιδιά, ὅταν ἔρχονται καί βρίσκουν διέξοδο σ’ αὐτόν τόν τρόπο τῆς ζωῆς, μοῦ λένε: «Ὅταν οἱ γονεῖς μας τσακώνονται, ὅταν ὁ πατέρας μου τό καί τό...»!
Μιά κοπέλα μοῦ ἔλεγε ὅτι ὁ πατέρας της εἶχε μεθύσει γιά πολλοστή φορά, καί γυρίζοντας μεθυσμένος, μετά τά μεσάνυχτα, ἄρχισε νά δέρνει τή μητέρα της! Ἡ κοπέλα ἔπαθε ὑπερβολικό τράκ, καί ὄχι γιά πρώτη φορά. Καί σήμερα δέν πῆγε στήν ἐργασία της, γιατί δέν μποροῦσε νά δουλέψει, ἀπό τή λαχτάρα πού πῆρε τήν νύχτα μέ τόν πατέρα της. Καί μοῦ εἶπε «Πάτερ μου, θά σηκωθῶ νά φύγω ἀπό τό σπίτι !». Καί τήν κρατάω μέ τά δόντια νά μή φύγει ἀπό τό σπίτι της.
Καταλαβαίνετε λοιπόν, ἀγαπητοί μου, ὅτι ὅλα αὐτά τά πράγματα εἶναι φοβερά. Τό νά ἔχει ὁ πατέρας ἕνα καλό παράδειγμα μέσα στό σπίτι, εἶναι κάτι πού δέν συζητιέται, εἶναι αὐτονόητο· τό ἴδιο καί ἡ μητέρα. Ἐπιτέλους, ἄν τά παιδιά δέν βγοῦν καλά, δέν θά ἔχουν καί τύψεις συνειδήσεως οἱ γονεῖς ὅτι δέν ἔδωσαν τό καλό παράδειγμα. Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, κάνω μιά ἔκκληση στήν ἀγάπη σας καί στήν πνευματικότητά σας: Ὅσοι ἔχετε παιδιά ἤ μεγαλώνετε παιδιά ἤ θά μεγαλώσετε παιδιά, προσέξτε πάρα πολύ τή συμπεριφορά σας μέσα στό σπίτι σας. Ποτέ μή δείρετε τή γυναίκα σας· ποτέ μή βρίσετε τήν γυναίκα σας· ποτέ μή μιλήσετε ἄσχημα στή γυναίκα σας. Ὡς σύζυγοι ὁπωσδήποτε κάποτε θά ἔχετε καί μία διαφορά, ἄνθρωποι εἴσαστε· μή πάρουν ὅμως εἴδηση ποτέ τά παιδιά σας. Ὡς καλοί σύζυγοι, νά λύνετε μεταξύ σας τίς διαφορές σας. Τά παιδιά σας δέν πρέπει ποτέ νά ἀντιληφθοῦν τίποτα κακό. Νά βλέπουν τούς γονεῖς τους –γιατί θά εἶναι– ὡς ὑπόδειγμα. Ἀλλά ἐπειδή δέν ὑπάρχει τό ἀπόλυτο, πού λέγαμε στήν ἀρχή, τότε αὐτό τό ἔλλειμμα θά τό προσέχουμε, θά τό φυλᾶμε, θά τό κρύβουμε, γιατί δέν πρέπει τά παιδιά νά δοῦν ὅτι οἱ γονεῖς τους μπορεῖ νά ἔχουν μία διαφορά μεταξύ τους.
Χθές πού ἀναλύαμε τόν Τωβίτ, μέ τά κορίτσια –τό θυμίζω καί σέ σᾶς– λέγαμε ὅτι ἐνῶ ὁ Τωβίτ στενοχωρήθηκε πάρα πολύ ἀπό τή γυναίκα του, κι ἔκλαψε πικρά, μέχρι πού ζήτησε καί νά πεθάνει, ὅταν κάλεσε τό παιδί του καί τοῦ ἔδωσε πνευματικές ὑποθῆκες, ὅταν ἔκανε θά λέγαμε τήν πνευματική διαθήκη του, πρῶτα-πρῶτα τοῦ εἶπε: «Παιδί μου, πρόσεξε· μή περιφρονεῖς τή μητέρα σου, γιατί αὐτή σέ γέννησε, αὐτή σέ ἐκυοφόρησε, καί κατά τή διάρκεια τῆς κυοφορίας της πέρασε πολλούς κινδύνους». Κι αὐτό ὄχι γιατί κάθε γυναίκα πού ἐγκυμονεῖ βρίσκεται μέ τό ἕνα της πόδι στόν λάκκο, ἀλλά γιατί φαίνεται πώς ἦταν πραγματικότητα, ἐπειδή αὐτοί εἶχαν μόνο ἕνα παιδί.
Οἱ Ἑβραῖοι ἔκαναν πολλά παιδιά. Δέν ὑπῆρχε ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως στούς Ἑβραίους· ἦταν ἄγνωστο πράγμα αὐτό· ὅπως καί στούς Ἕλληνες μέχρι πρίν ἀπό τριάντα, πενήντα χρόνια. Ἀκοῦτε; ἦταν ἄγνωστη ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως! Ἔρχονται σήμερα ἡλικιωμένοι ἄνθρωποι καί τούς ρωτάω ἄν στή ζωή τους ἔκαναν τό ἁμάρτημα αὐτό, καί λένε: «Ὄχι, ποτέ· ὅσα παιδιά ἔδωσε ὁ Θεός»! Ὄχι, ποτέ! Ἄγνωστο πράγμα! Εἶναι καινούργια μέθοδος ἡ ἀντισύλληψη, καί μάλιστα ἐπιστημονική!
Λοιπόν, τώρα ὁ Τωβίτ λέει στόν Τωβία: «Ἡ μητέρα σου ἔχει ὑποφέρει πολλά · κι ὅταν πεθάνει, θά τή θάψεις στόν ἴδιο τάφο μαζί μου, ἄν ἐγώ πεθάνω πιό μπροστά». Πότε τά λέει αὐτά στόν Τωβία; Τά λέει ἀμέσως μετά ἀπό τόν καυγά πού εἶχε μέ τή γυναίκα του. Κι ἦταν καυγάς ὄχι γιατί εἶχε τίποτα τό προσωπικό, ἀλλά ἤθελε νά τή διορθώσει, ἐπειδή νόμιζε –ἔξω ἔπεφτε; εἶχε δίκαιο; δέν τό ξέρουμε– ὅτι ἕνα κατσικάκι πού εἶχε πάρει ἦταν κλεψιμαίικο. Ἦταν δέ τυφλός ὁ ταλαίπωρος, καί δέν μποροῦσε νά δεῖ πιό πολλά πράγματα· ἄκουσε μόνο τό κατσίκι νά φωνάζει, καί ὅταν ρώτησε τί εἶναι αὐτό τό κατσίκι, ἡ γυναίκα του τοῦ εἶπε ὅτι τῆς τό ἔδωσαν τ’ ἀφεντικά της. Καί ὁ διάλογος συνεχίστηκε: «Τά ἀφεντικά σοῦ τό ἔδωσαν, πού δούλευες, ἤ τό ἔκλεψες;». ’Εκείνη ἐπέμενε: «Μοῦ τό ἔδωσαν τ’  ἀφεντικά». «Ὄχι, ὑποψιάζομαι ὅτι τό ἔκλεψες».
Ἴσως νά εἶχε κάποιο δεδομένο, ἀπό τόν χαρακτήρα τῆς γυναίκας του, δέν ξέρω, καί ἤθελε νά τή βοηθήσει νά τηρήσει τόν νόμο τοῦ Θεοῦ· δέν ἤθελε νά ἱκανοποιήσει κάτι τό προσωπικό του. Κι ἐκεῖ ἡ γυναίκα του τόν ἔβρισε καί τοῦ εἶπε: «Νά τό χαΐρι σου, νά καί ἡ προκοπή σου, νά καί ἡ ἐλεημοσύνη σου... αὐτός εἶσαι! Νά, πού ἐσύ πιστεύεις στόν Θεό, νά καί τό χαΐρι σου!...»!
Αὐτός καταπικράθηκε, ἔκανε προσευχή καί εἶπε: «Θεέ μου, νά πεθάνω ! Ἤ διόρθωσε τά πράγματα ἤ νά πεθάνω ! Δέν μπορῶ νά ἀντέξω πλέον τή ντροπή αὐτή τῆς γυναίκας μου». Καί ἔχοντας αὐτό, συμβουλεύει τό παιδί του ὅπως τό συμβουλεύει. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ Τωβίας δέν πῆρε εἴδηση ἀπό τήν ὑπόθεση αὐτῆς τῆς διαφορᾶς τῶν γονέων του, τῆς Ἄννας καί τοῦ Τωβίτ. Αὐτό εἶναι πάρα πολύ σπουδαῖο.
Ἔτσι λοιπόν τό «διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου» εἶναι τό λαμπρό παράδειγμα τοῦ συζύγου μέσα στό σπίτι.
Ἔχετε διαβάσει ἐκεῖνο τό ὡραῖο βιβλίο τοῦ Virgil Georgiou  «Ἀπό τήν 25η ὥρα στήν αἰωνιότητα»; Εἶναι ἕνα θαυμάσιο βιβλίο. Γράφει ἐκεῖ ὅτι ποτέ δέν εἶδε τόν ἱερέα πατέρα του χωρίς ζωστικό μέσα στό σπίτι. Ποτέ- ποτέ- ποτέ! Αὐτό θά ἔλεγε κανείς ὅτι πρέπει νά ἰσχύει καί γιά τούς γονεῖς πού δέν εἶναι ἱερεῖς. Μήν κυκλοφορεῖτε μέσα στό σπίτι σας ἄσεμνα. Νά μέ συγχωρέσετε πού λέω αὐτή τή λεπτομέρεια, ἀλλά εἶναι ἐνδεικτική, γιά νά καταλάβετε ὅτι ἡ συμπεριφορά μας δέν εἶναι μόνο στά λόγια, ἀλλά εἶναι καί στόν τρόπο, εἶναι σέ ὅλα· νά ὑπάρχει σεμνότητα! Ὑπερβάλλω; Κρίνετέ το.
(συνεχίζεται)


Απόσπασμα από το βιβλίο ‘’ΕΠΙΛΟΓΗ ΨΑΛΜΩΝ’’ Τόμος ά.
Της Ιεράς Μόνης Κομνηνείου, Κοιμήσεως θεοτόκου και Αγίου Δημητρίου.
Το βιβλίο περιέχει  απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του μακαριστού Γέροντα Π. Αθανασίου Μυτιληναίου.
Η ανάρτηση γίνεται με την ευλογία της Ιεράς Μονής.