Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

Ἔχοντας ἑρμηνεύσει τὴ φράση «ἕως οὗ» στὸ προηγούμενο κείμενο, προχωροῦμε στὴν ἑπόμενη κρίσιμη λέξη τῆς ἴδιας φράσης ποὺ εἶναι ἡ: «πρωτότοκος».   Θυμίζουμε πὼς στὸν στίχο (α΄ 25) στὸν Εὐαγγελιστὴ Ματθαῖο βεβαιώνεται πὼς ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ «οὐκ ἐγίγνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον».   Πῶς ἑρμηνεύουν οἱ αἱρετικοὶ τὴ λέξη αὐτὴ ὥστε νὰ πλήξουν τὴν ἀειπαρθενία τῆς Θεοτόκου;

Ὑποστηρίζουν πὼς πρωτότοκος εἶναι ὁ πρῶτος τόκος, ἡ πρώτη γέννα. Αὐτό, στὴν περίπτωσή μας, σημαίνει -κατ’ αὐτούς- πὼς ἡ Παναγία ἀπέκτησε κατόπιν καὶ δευτερότοκο καὶ τριτότοκο, κλπ.   Ποῦ εἶναι, λοιπόν, ἡ πλάνη καὶ αἵρεση;  

Ὁ Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος χρησιμοποιεῖ τὴ λέξη αὐτὴ γιὰ νὰ τονίσει ὅτι ὁ υἱὸς τῆς Παρθένου ἦταν ὁ μόνος κληρονόμος, ὁ μόνος υἱὸς καὶ ὄχι ὁ πρῶτος. Πρωτότοκος στὸν ἐπίμαχο στίχο σημαίνει ὁ μόνος κληρονόμος πάσης τῆς κτίσεως, ὁ ἔχων τὶς ἐπαγγελίες. Αὐτὸ μᾶς πληροφορεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολή του.    Συγκεκριμένα, στὸ στίχο α΄ 2 ὁ Κύριος ἀναφέρεται ὡς κληρονόμος πάντων καὶ στὸ στίχο 6 ὡς πρωτότοκος.  Καὶ προφανῶς συγκληρονόμοι Αὐτοῦ εἴμαστε ὅλοι ὅσοι πιστεύουμε στὸν Χριστὸ ὡς τὸν μόνο ἀληθινὸ Θεὸ καὶ τηροῦμε τὶς ἐντολές Του.  

 Ἄλλη ἀπόδειξη αὐτῆς τῆς σωστῆς ἑρμηνείας τῆς λέξης μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ τὸ χωρίο τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς, ιβ΄ 22-23: «…ἀλλὰ προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει καὶ πόλει Θεοῦ ζῶντος, Ἰερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ καὶ μυριάσιν ἀγγέλων, πανηγύρει καὶ Ἐκκλησίᾳ Πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων…».  

Ἂν μεταφράσουμε τὴ λέξη «Πρωτοτόκων» ἐδῶ μὲ τὸν πλανεμένο τρόπο τῶν αἱρετικῶν, καταλήγουμε στὸ λανθασμένο συμπέρασμα ὅτι ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ θὰ ἀποτελεσθεῖ ἀπὸ ψυχὲς πρωτογεννήτων ἀνθρώπων μόνο.  

Στὴ συνέχεια παραθέτουμε 3 ἀκόμη στίχους ἀπὸ τὴν Κ.Δ. ὅπου φαίνεται ξεκάθαρα ἡ ἑρμηνεία τοῦ πρωτοτόκου ὡς κληρονόμου πάντων καὶ ὄχι ὡς πρωτογεννήτου.  

  1. Ἑβρ. α΄ 6.  «…ὅταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην…».  
  2. Ρωμ. η΄ 29. «…ὅτι οὓς προέγνω, καὶ προώρισε συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς».  
  3. Ἐκ τῶν ἀναστασίμων τροπαρίων. «…πρωτότοκος τῶν νεκρῶν ἐγένετο». Ὁ στίχος αὐτὸς ἔχει παρθεῖ ἀπὸ τὸ χωρίο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου (Κολ. α΄ 18) ὅπου ὁ Ἀπόστολος ὑπογραμμίζει καὶ πάλι τὴν ἰδιότητα τοῦ Κυρίου ὡς κληρονόμου τῶν πάντων, τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου, δηλαδὴ ὡς πρωτοτόκου ἐκ τῶν νεκρῶν.  

Ὁ Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ.κ. Ἱερόθεος σχολιάζει σχετικά (parembasis.gr 12/1/2015):   «Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός… λέγει ὅτι ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ λέγεται “πρωτότοκος πάσης κτίσεως” ὡς μονογενὴς ποὺ γεννήθηκε ἀπὸ τὸν Θεὸ Πατέρα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων, ἐνῷ ἡ κτίση ἔχει δημιουργηθεῖ ἐν χρόνῳ. Ἔτσι ὁ Χριστὸς λέγεται πρωτότοκος καὶ ὄχι πρωτόκτιστος…  

Ἐπίσης, χαρακτηρίζεται πρωτότοκος μεταξὺ πολλῶν ἀδελφῶν, γιατὶ μὲ τὴν ἐνανθρώπισή Του ἔλαβε σάρκα ὅμοια μὲ τὴν δική μας, ὅταν γεννήθηκε μονογενὴς ἀπὸ τὴν μητέρα Του, καὶ ἑπομένως εἴμαστε ἀδελφοί, μὲ τὴν διαφορὰ ὅτι Αὐτὸς εἶναι κατὰ φύση Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἐνῷ ἐμεῖς εἴμαστε κατὰ Χάρη υἱοὶ τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο εἶπε στοὺς Μαθητές Του: “Ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν”».  

Θὰ ἐπανέλθουμε σύντομα γιὰ νὰ ἐξετάσουμε τὴν ἄλλη σχετικὴ πλάνη ποὺ ἐπικαλοῦνται οἱ αἱρετικοὶ σχετικὰ μὲ τοὺς «ἀδελφοὺς» τοῦ Κυρίου μας, ἑρμηνεία ποὺ προσβάλλει ἄμεσα τὸ πανίερο πρόσωπο τῆς Κυρίας Θεοτόκου.