Ερμηνεία των Ψαλμών (Ψαλμός 32ος) Μέρος δ΄

Του π. Αθανασίου Μυτηλιναίου

Ὁμιλία 5η

Ψαλμός 32ος

 Ὁ 7ος στίχος εἶναι σχετικός, γιατί στόν 6ο στίχο ἀναφέρει ἕνα πρῶτο παράδειγμα: Γιατί ψέλνω στόν Θεό μου τό καινούργιο τραγούδι; Γιατί Αὐτός εἶναι ὁ Δημιουργός τοῦ παντός. Ὁ 7ος στίχος, ἔχει ἕνα χαρακτηριστικό κι αὐτό τῆς Δημιουργίας, πού λέει: «συνάγων ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης, τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους». Αὐτός ὁ στίχος ἐκφράζει τόν διαχωρισμό τῆς ξηρᾶς καί τῶν ὑδάτων, κι ἔχει τήν εἰκόνα ἐκείνου πού μαζεύει σάν μέσα σ’ ἕναν ἀσκό τό νερό. Δέν μοῦ λέτε· ἐκεῖνος πού ἔχει νερό μέσα στόν ἀσκό, δέν ἔχει τόν ἔλεγχο τοῦ νεροῦ, ἀφοῦ τό ἔχει σ’ ἕναν ἀσκό, σ’ ἕνα μπουκάλι; Ὁπωσδήποτε. Θέλει λοιπόν νά πεῖ σ’ αὐτόν τόν στίχο ἐκεῖνο πού λέει στόν 103ο Ψαλμό, τόν Προοιμιακό. Δηλαδή «ὅριον ἔθου, ὃ οὐ παρελεύσεται», δηλαδή ἔβαλε ὅριο στή θάλασσα , πού δέν ἔπρεπε νά τό ξεπεράσει. Τῆς εἶπε: «Δέν θά περάσεις τό ὅριο αὐτό, πού εἶναι ἡ ἄμμος. Ἕως ἐδῶ∙ τέρμα ! Δέν θά περάσεις τό ὅριο αὐτό !». Ἔτσι βλέπουμε, κατά ἕναν πραγματικά θαυμαστό τρόπο, αὐτόν τόν διαχωρισμό τῶν ὑδάτων ἀπό τήν ξηρά.

Ἐκεῖνο τό «τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους» θυμίζει τό πῶς ἀκριβῶς βάζουμε τούς θησαυρούς σ’ ἕνα κρυφό μέρος· ἔτσι εἶναι καί οἱ ἄβυσσοι, λέει, τά μεγάλα βάθη τῶν θαλασσῶν, τῶν ὠκεανῶν. Ἐκεῖ ἔβαλε τό πολύ - πολύ νερό Του ὁ Θεός, πού συντηρεῖ τήν ξηρά κατά ἕναν θαυμαστό τρόπο, καί ποτέ δέν μπορεῖ νά φύγει ἀπό ἐκεῖ γιά νά κάνει ζημιά στή γῆ.
Αὐτά τά δύο στοιχεῖα παίρνει ἀπό τή Δημιουργία ὁ Ψαλμωδός, γιά νά θαυμάσει καί νά ὑμνήσει τόν Θεό –πού θά μπεῖ ἀργότερα στήν Ἱστορία– τόν Κύριο τῆς Δημιουργίας καί τῆς Ἱστορίας.
Καί ἀπό τόν στίχο 10 –παραλείποντας τόν 8, διαβάζω στά γρήγορα, γιατί θέλω νά μείνω σέ κάτι ἄλλο: «Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν, ἀθετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν καὶ ἀθετεῖ βουλὰς ἀρχόντων ∙ ἡ δὲ βουλὴ τοῦ Κυρίου εἰς τὸν αἰῶνα μένει, λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν». Δηλαδή: Ὁ Κύριος διώχνει μακριά τίς ἀποφάσεις τῶν ἐθνῶν, ματαιώνει τούς λογισμούς τῶν λαῶν καί ἀκυρώνει τά σχέδια τῶν ἀρχόντων. Ἡ βουλή ὅμως τοῦ Θεοῦ μένει στόν αἰώνα καί οἱ λογισμοί τῆς καρδιᾶς Του πραγματοποιοῦνται σέ ὅλες τίς γενεές.
Πῶς σκέπτονται οἱ λαοί; Οἱ βουλές, οἱ σκέψεις καί οἱ ἀποφάσεις τῶν λαῶν εἶναι αἴολες, ἀλλά ἡ βουλή τοῦ Θεοῦ μένει εἰς τόν αἰῶνα. Κι ἐκεῖνο πού ὁ Θεός σκέπτεται, ὅσες γενεές κι ἄν περάσουν, αὐτό θά γίνει. Ἄς ποῦμε, ὁ Θεός προφητεύει καί λέει: «Θά γίνει αὐτό». Ἄλλαξε τίποτα; Ἐκεῖνο πού εἶπε ὁ Θεός, ἐκεῖνο γίνεται. Πολύ συχνά ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης λέει τό «ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ». Ξέρετε τί μυστήριο κρύβει ἡ φράση αὐτή; Πολλοί, ὅπως τό βλέπουν, τό ἀκοῦν καί τό διαβάζουν, νομίζουν ὅτι τά πράγματα ρυθμίστηκαν κατά ἕναν μηχανιστικό τρόπο ἀπό πιό μπροστά, καί τώρα πραγματοποιοῦνται τά πάντα μηχανιστικά. Δέν ὑπάρχει τίποτα τό μηχανιστικό, ἀγαπητοί μου. Ἡ φράση «ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ» κρύβει πολύ μυστήριο! Ἀνάμεσα στά πολλά πού συνιστοῦν τό μυστήριο εἶναι κι αὐτό τό σημεῖο: Ὁ Θεός δέν ἀλλάζει βουλή∙ ἐκεῖνο πού ἔχει νά πεῖ, τό λέει, καί ὅσες γενεές κι ἄν περάσουν, ἡ βουλή τοῦ Θεοῦ μένει ἡ ἴδια.
Καί τώρα προχωροῦμε στόν στίχο 12. Ἐδῶ θά μείνουμε λίγο, γιατί, νά σᾶς πῶ τήν ἀλήθεια μου, γι’ αὐτόν βιάστηκα ἰδιαίτερα.
«Μακάριον τὸ ἔθνος, οὗ ἐστι Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῦ, λαός, ὃν ἐξελέξατο εἰς κληρονομίαν ἑαυτῷ». Δηλαδή: Εὐτυχισμένο τό ἔθνος ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου κύριος εἶναι ὁ Θεός του, εὐτυχισμένος ὁ λαός πού ὁ Θεός τόν διάλεξε γιά κληρονόμο Του. Νά τό πῶ ἁπλοελληνικά: Εὐτυχισμένος ὁ λαός ἐκεῖνος πού ἔχει τόν ἀληθινό Θεό.
Δέν μοῦ λέτε, σᾶς παρακαλῶ: Ὁ Ἰσραήλ ἔλεγε αὐτά γιά τόν ἑαυτό του. Ἐμεῖς μποροῦμε νά τό ποῦμε αὐτό; ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες; Αὐτήν τή στιγμή μάλιστα, τώρα, αὐτή τή στιγμή, στό ἔτος 1977, μποροῦμε νά ποῦμε «εὐτυχισμένος ὁ λαός , οὗ ἐστι Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῦ», πού κύριός του εἶναι ὁ Θεός ;
Ἐμεῖς, δυστυχῶς, δέν ἔχουμε πιά κύριο τόν Θεό! Ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες δέν ἔχουμε πλέον γιά κύριό μας τόν Θεό! Ἐχουμε ἄλλους κυρίους. Ἄλλους... Ἔχουμε τή δύναμή μας...! Δέν εἶναι πιά κύριος τοῦ λαοῦ μας ὁ Θεός. Αὐτό εἶναι ἕνα θλιβερό κατάντημα, πού βέβαια ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες σιγά- σιγά τό ἐργασθήκαμε. Καί ξέρετε ἀπό πότε; Ἀπό τό 1821 μέχρι καί σήμερα!... Αὐτό εἶναι κάτι πού δέν τό διανοήθηκε οὔτε τό Βυζάντιο οὔτε ἡ Τουρκοκρατία. Προσέξτε: οὔτε ἡ Τουρκοκρατία δέν τό διανοήθηκε, νά μήν εἶναι κύριος τοῦ λαοῦ μας ὁ Θεός! Αὐτό ἄρχισε νά χαλκεύεται ἀπό τό 1821, ὅπως σᾶς εἶπα. Ἦλθαν ἀπό τήν Εὐρώπη οἱ λόγιοί μας καί κουβάλησαν κι αὐτήν τήν ἀρρώστια, ὅτι δέν μπορεῖ σ’ ἕναν λαό νά εἶναι κύριος ὁ Θεός του, ἀλλά θά εἶναι κάποιος κυβερνήτης, θά εἶναι ἡ Βουλή, θά εἶναι ὁ στρατός, θά εἶναι οἱ νόμοι... Αὐτά θά εἶναι. Ἀλλά ὅτι αὐτά τελικά δέν μποροῦν νά νικήσουν, ἀποδείχθηκε ἱστορικά.
Τό παράδειγμα πού θά πῶ εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα καί ἐναντίον τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ. Δέν θά κάνω περισσότερη ἀνάλυση∙ ὅσοι ἔχετε διαβάσει ἤ ὅσοι καταλαβαίνετε, θά τό ξέρετε. Εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα καί ἐναντίον τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ, πού λέει ὅτι ἀνάλογα μέ τά ὑλικά δεδομένα κατακτᾶται καί ἡ Ἱστορία. Αὐτό, θά λέγαμε, εἶναι μία δογματική θέση τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ. Ἔρχεται ὅμως ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ ’21 νά ἀπορρίψει αὐτό τό ἐπιχείρημα, γιατί δέν ὑπῆρχαν καθόλου τά ὑλικά δεδομένα γιά νά νικήσουν οἱ Ἕλληνες μιά Τουρκική Αὐτοκρατορία! Ὑπῆρχε ἕνας ἄλλος παράγοντας, πού δέν προβλέπεται ὁπωσδήποτε ἀπό τόν ἱστορικό ὑλισμό, καί αὐτός εἶναι ἡ πίστη στόν Θεό∙ κι ἐκείνη τήν ἐποχή, πραγματικά, κύριος τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἦταν ὁ Θεός! Καί ἕνας καταπέλτης ἐναντίον τοῦ ἱστορικοῦ ὑλισμοῦ εἶναι ὁ 143ος Ψαλμός.
Ἀλλά πρίν πάω στόν 143ο Ψαλμό, πηγαίνετε στόν στίχο 16: «Οὐ σώζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν καὶ γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει ἰσχύος αὐτοῦ». Δηλαδή: οὔτε ὁ βασιλιᾶς δέν σώζεται ἐπειδή ἔχει δύναμη –στρατιωτική– οὔτε ὁ γίγαντας θά σωθεῖ ἐπειδή ἔχει μεγάλη δύναμη σωματική! Ὅταν λέει βασιλιάς, ἐννοεῖ τόν ἀρχηγό ἑνός κράτους. Δέν ἔχει σημασία τί εἴδους ἀρχηγός μπορεῖ νά εἶναι αὐτός, τί μορφή καί τί σχῆμα πολιτικό μπορεῖ νά ἔχει.
Καί ἐδῶ γίνονται δύο ὑπαινιγμοί. Ὁ βασιλιάς μέ τή μεγάλη δύναμη εἶναι ὁ Φαραώ. Ὁ Φαραώ εἶχε πολλή δύναμη τότε, ὅταν ξεκίνησε τόν ἀγώνα ἐναντίον τῶν Ἑβραίων. Καταποντίσθηκε ὅμως. Κι ὅταν μιλάει γιά τόν γίγαντα –ἄν εἶναι Ψαλμός τοῦ Δαβίδ– τότε ὁ ὑπαινιγμός εἶναι γιά τόν Γολιάθ. Ὁ Γολιάθ, ὁ πολύς, ὁ σπουδαῖος Γολιάθ, δέν κατάφερε τίποτα μέ τήν ἀσύγκριτα μεγαλύτερη σωματική του δύναμη, σέ σχέση μέ τόν Δαβίδ!
Καί πιό κάτω, στόν στίχο 17, θά πεῖ: «Ψευδὴς ἵππος εἰς σωτηρίαν, ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται»∙ δηλαδή ψεύτικη εἶναι ἡ ἐλπίδα στό ἱππικό γιά τή σωτηρία, γιατί δέν σώζεται κάποιος μέ τήν πολλή του δύναμη.
Κατ’ ἀρχάς ὁ ἵππος εἶναι τό ἱππικό, δηλαδή οἱ στρατιωτικές δυνάμεις. Στή γλώσσα μας αὐτό θά μπορούσαμε νά τό ποῦμε στρατιωτικό ἐξοπλισμό. Ξέρετε, κάποτε τά κάρρα τά τραβοῦσαν τά ἄλογα, καί τά ἁμάξια καί τό μαγγανοπήγαδο τό γύριζαν τά ἄλογα. Ὅταν ἐφευρέθηκε ἡ ἀτμομηχανή, πού ἀντικατέστησε τά ἄλογα, πρός τιμήν τοῦ ἀλόγου, πού τόσες χιλιάδες χρόνια δούλεψε ἐκεῖ στό μαγγανοπήγαδο καί στό καρότσι, ἡ ἰσχύς, ἡ δύναμη ὀνομάστηκε ἵππος. Ρωτᾶμε: «Πόσοι ἵπποι εἶναι αὐτό τό μοτέρ;»∙ ἤ: «Αὐτή ἡ μηχανή πόσο τραβάει;» καί τά λοιπά. Εἶναι μονάδες δυνάμεως σέ ἵππους. Λοιπόν, τό ἄλογο ἀντικαταστάθηκε ἀπό τίς μηχανές. Ἔτσι, ὡραιότατα καί πολύ μαλακά καί ἁπλά, σᾶς εἶπα, ὅταν λέει ἐδῶ ἵππος, ἐννοεῖ τόν μηχανικό ἐξοπλισμό, δηλαδή τά ἀεροπλάνα, τά τάνκς, τά κανόνια, τίς βόμβες, τίς ὁβίδες, τούς πυραύλους, τούς δορυφόρους καί ὅλα τά ὅμοιά τους. Λοιπόν, «ψευδὴς ἵππος ἡ σωτηρία»! Νομίζετε πώς θά σωθεῖτε μέ τόν ἐξοπλισμό; «ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται»! Δέν θά σωθεῖτε∙ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ τό λέει.
(συνεχίζεται)


Απόσπασμα από το βιβλίο ‘’ΕΠΙΛΟΓΗ ΨΑΛΜΩΝ’’ Τόμος ά.
Της Ιεράς Μόνης Κομνηνείου, Κοιμήσεως θεοτόκου και Αγίου Δημητρίου.
Το βιβλίο περιέχει  απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του μακαριστού Γέροντα Π. Αθανασίου Μυτιληναίου.
Η ανάρτηση γίνεται με την ευλογία της Ιεράς Μονής.